Niezbędne informacje i druki

INFORMACJE DLA PACJENTÓW

Szanowni Państwo przekazujemy informacje dotyczące funkcjonowania Poradni Diabetologicznej

REJESTRACJA DO PORADNI DIABETOLOGICZNEJ

• OSOBIŚCIE
W celu rejestracji i uzyskania terminu wizyty należy zgłosić się do  pokoju nr. 149 - gabinet zabiegowo - edukacyjny, a następnie w Centralnej Rejestracji.

• MAILOWO (w opracowaniu)
diabetologia@wcm.opole.pl
 W e-mailu proszę o podanie:
– nazwy poradni
– PESEL dziecka
– telefon kontaktowy

• TELEFONICZNIE

+48 77 45 20-167

 Zalecamy wyznaczanie terminów wizyt ~ 3 miesiące z góry na cały rok.

 

PIERWSZA WIZYTA

W dniu wizyty prosimy o zgłoszenie się  do Poradni Diabetologicznej ok. 30 minut przed zaplanowaną wizytą nie później niż do godziny 12:00. W przypadku rezygnacji z planowej wizyt prosimy o przekazanie wcześniej informacji telefonicznie.

Po zarejestrowaniu proszę zgłosić się do gabinetu zabiegowo - edukacyjnego (pok. 149)

Przed pierwszą wizytą w Poradni Diabetologicznej należy przygotować wypełnione danymi osobowymi następujące druki:

W razie potrzeby wypisu L4 (na opiekę nad dzieckiem) należy przygotować:

  • PESEL (rodzica oraz dziecka)

 

PRZYGOTOWANIE DO WIZYTY KONTROLNEJ

Uprzejmie prosimy o zgłaszanie się ok. 30 minut wcześniej przed wyznaczoną godziną wizyty – do godziny 12. 00. W przypadku rezygnacji prosimy o telefoniczną informację.

Na wizytę należy przygotować:

a) odczyty obowiązkowo z ostatnich 2-4 tygodni :

    • pomp insulinowych (bazy, historia bolusów, wypełniania, historia kalkulatora bolusa)
    • glukometrów (np. Contour Plus)
    • Free Style Libre (tendencje dobowe, podsumowanie tygodnia)

b) druki wypełnione według wzorów (w razie potrzeby)

 

PRZYGOTOWANIE DO OKRESOWYCH BADAŃ KONTROLNYCH

A) POBRANIE KRWI – proszę zgłosić się na czczo do Laboratorium z dokumentem tożsamości  (wysoki parter) w godzinach 8.00-14.00. Zlecenie lekarskie pacjenta znajduje się w systemie komputerowym.

B) MIKROALBUMINURIA

Próbka moczu dobowego.

Przed badaniem:

  • Zaopatrz się w duży pojemnik z podziałką do zbierania moczu.
  • Będzie również potrzebny pojemnik jednorazowy, w którym później dostarczysz próbkę moczu ze zbiórki dobowej do laboratorium.

W dniu badania:

  • Zbiórkę moczu rozpocznij wieczorem
  • Ostatnią porcję moczu oddaj do toalety, a każdą następną przenoś w całości do przygotowanego wcześniej pojemnika.
  • Zanotuj godzinę rozpoczęcia zbiórki.
  • Kontynuuj zbiórkę przez całą noc (każda oddana porcja moczu musi się znaleźć w pojemniku) i zakończ ją  po oddaniu moczu po przebudzeniu
  • Zanotuj godzinę zakończenia zbiórki, dokładnie wymieszaj zawartość pojemnika z zebranym moczem, a następnie zmierz jej objętość.
  • Odlej próbkę (50-100 mililitrów) wymieszanego moczu ze zbiorczego naczynia do jednorazowego pojemnika.
  • Do próbki dołącz informacją o czasie rozpoczęcia i zakończenia zbiórki oraz całkowitej objętości zebranego moczu.

UWAGA!
Jeśli w okresie zbiórki choćby jedna porcja moczu nie mogła zostać przeniesiona do przeznaczonego pojemnika, zbiórkę należy rozpocząć od początku. Niepełna zbiórka może zafałszować wyniki badań.

PRZYGOTOWANIE DO PLANOWEGO PRZYJĘCIA DO SZPITALA

Obowiązkowo do przyjęcia na oddział diabetologii proszę przygotować:

  • odczyty z ostatnich 2-4 tygodni z urządzeń monitorujących glikemię:
    • pomp insulinowych (bazy, historia bolusów, wypełniania, historia kalkulatora bolusa)
    • glukometrów (np. Contour Plus)
    • CGM
    • FGM – Free Style Libre (tendencje dobowe, podsumowanie tygodnia)
  • wynik ostatniej HbA1C
  • ostatni wypis ze szpitala z  pobytu związanego z cukrzycą i inną dokumentację medyczną

 

ZDROWE ŻYWIENIE W CUKRZYCY

 

WYMIENNIKI WĘGLOWODANOWE (WW) I BIAŁKOWO-TŁUSZCZOWE (WBT) - APLIKACJE

Priorytetem zdrowego żywienia osób chorych na cukrzycę jest zapobieganie hiper- i hipoglikemii w okresie okołoposiłkowym. Należy ściśle kontrolować skład i ilość spożywanych produktów. Dieta oparta jest na odpowiednim dostosowaniu spożywanych węglowodanów do zażywanej insuliny. W tym celu stworzono specjalną jednostkę, tzw. wymiennik węglowodanowy (WW).

1WW = 10g przyswajalnych węglowodanów (bez błonnika pokarmowego)

1 g węglowodanów = 4 kcal

1 WW ~ 40 kcal z węglowodanów

Kilka godzin po zjedzeniu mięsa, serów czy tłuszczy nasza glikemia wzrasta, nawet jeśli posiłek nie zawierał węglowodanów. Dzieje się tak gdyż białka i tłuszcze również zamieniane są na glukozę, proces ten nazywa się glukoneogenezą. Proces ten jednak trwa dłużej w porównaniu z rozkładem węglowodanów, a tłuszcze dodatkowo go spowalniają, więc wzrost poziomu cukru we krwi zauważamy dopiero po kilku godzinach, zazwyczaj po 2h. Aby uwzględnić ten czynnik w terapii insulinowej, stworzono wymienniki białkowo – tłuszczowe WBT, zwane też jednostkami białkowo-tłuszczowymi JBT.

100 kcal pochodzących z tłuszczy i białek = 1WTB

1g białka = 4kcal

1g tłuszczu = 9kcal

1WBT = całkowita ilość kalorii z tłuszczy i białek/100

Aplikacje do liczenia WW  i WBT:

https://www.pompy-medtronic.pl/sites/poland/pompy-medtronic.pl/files/kalkulator_wymiennikov_1.pdf – Kalkulator wymienników Medtronic – aplikacja. Aplikacja umożliwia użytkownikowi sprawdzenie zawartości kalorycznej, ilości wymienników węglowodanowych (WW) i wymienników białkowo-tłuszczowych (WBT) każdego konkretnego produktu i całej potrawy.

https://vitascale.pl/ – Kalkulator kalorii i wymienników.

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.bko.glutrend&hl=en_US – Aplikacja z poradami jak uwzględniać w codziennej terapii cukrzycy strzałki trendu zmian glikemii, wyświetlane na ekranie odbiorników CGM/FGM.

http://www.mojacukrzyca.org/?a=text&id=4644&des=nowa-aplikacja-dla-diabetykow-glu-trend – Aplikacja Glu&Trend (aplikacja A. Szadkowskiej i A. Gawreckiego) przeznaczona jest dla pacjentów z cukrzycą korzystających z systemów ciągłego pomiaru glikemii (CGM) lub monitorowania glikemii opartego na metodzie skanowania (FGM – FreeStyle Libre), leczonych metodą intensywnej czynnościowej insulinoterapii (stosujących zarówno pompy insulinowe, jak i wstrzykiwacze – peny).

ZDROWY TALERZ – ZBILANSOWANY POSIŁEK

Talerz diabetyka jest łatwą metodą kontroli porcji, przy jednoczesnym zapewnieniu zbilansowanych posiłków, dostarczających wszystkich niezbędnych składników. Pozwala też kontrolować ilość spożywanych węglowodanów, które mają największy wpływ na wahania glukozy we krwi w cukrzycy. Zdrowy talerz to 50% warzywa nieskrobiowe (np. pomidor, papryka, brokuł), 15-25% zboża i skrobia (np. chleb, kasze, ziemniaki, makarony) oraz 25% białko (mięso, wędliny, jaja, ryby) i 30-35% tłuszcze, głównie nienasycone (olej, oliwa, nasiona, orzechy).

zdrowy talerzpiramida

DZIECKO W SZKOLE

Dzieci przewlekle chore i niepełnosprawne mają zagwarantowane prawo chodzić do ogólnodostępnych przedszkoli i szkół. Dzieci te mają indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne, a  ich nauka powinna być prowadzona zgodnie z tymi potrzebami.

Kiedy dziecko przewlekle chore może zostać przyjęte do szkoły lub przedszkola?
Żeby dziecko mogło zostać przyjęte do danej placówki konieczna jest zgoda dyrektora, którego obowiązkiem jest zapewnienie dla dziecka właściwych warunków. Warunki te muszą uwzględniać rodzaj schorzenia lub niepełnosprawności dziecka.

Rodzicu: o czym powinieneś pamiętać
Jeśli twoje dziecko cierpi na przewlekłą chorobę i musi przyjmować leki w szkole, powiadom o tym placówkę.
Przekaż dyrektorowi przedszkola lub szkoły informacje:
– na jaką chorobę dziecko choruje;
– jakie leki zalecił lekarz – pamiętaj o zleceniu lekarskim i pisemnym upoważnieniu    do podawania dziecku leków (dotyczy też uczniów pełnoletnich).
Poinformuj szkołę m.in. o diecie i rozwoju psychofizycznym dziecka. Jest to ważne aby zapewnić mu odpowiednią opiekę i odżywianie, a także dostosować warunki zabawy i nauki do jego potrzeb.

Gdy w szkole lub przedszkolu nie ma pielęgniarki
Jeśli w szkole akurat nie ma pielęgniarki, a trzeba podać dziecku leki lub sprawdzić jego stan zdrowia, wówczas te czynności mogą wykonać:
– samo dziecko;
– rodzic;
– nauczyciel lub wychowawca.
Dyrektor placówki zawsze zapewnia podanie leków dziecku i nie może zmusić rodzica do wykonania tej czynności.
Uwaga: pracownicy szkoły muszą otrzymać instrukcję postępowania od rodziców. Mogą też przejść szkolenie z opieki nad dzieckiem z daną chorobą przewlekłą.

Upoważnienia do opieki nad dzieckiem przewlekle chorym w szkole
Rodzice, żeby upoważnić do opieki nad przewlekle chorym dzieckiem pracownika szkoły, powinni zawszeć z nim umowę – pisemną lub ustną. Pracownik powinien w niej wyrazić zgodę i zobowiązać się do opieki.

Sprawowanie opieki nad uczniami przewlekle chorymi i niepełnosprawnymi podczas pobytu w szkole – Ustawa z dnia 05.04.2018 o opiece zdrowotnej nad uczniami.

Art. 22.
1. Opieka nad uczniem przewlekle chorym lub niepełnosprawnym w szkole polega na:
1) planowej i systematycznej kontroli stanu zdrowia;
2) udzielaniu uczniowi i jego rodzicom albo innym opiekunom prawnym porad i zaleceń;
3) podawaniu leków lub nadzorowaniu ich samodzielnego zażywania, zgodnie z pisemnym zleceniem lekarza;
4) wykonywaniu lub nadzorowaniu samodzielnego wykonania niezbędnych czynności podczas pobytu w szkole;
5) rozpoznawaniu i podejmowaniu działań w sytuacjach nagłych wynikających z choroby przewlekłej lub niepełnosprawności.
2. Działania, o których mowa w ust. 1, są realizowane przez pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną.

2. Działania, o których mowa w ust. 1, są realizowane przez pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną.

Zapraszamy również na stronę www.przyjaznediabetykom.pl , na której można między innymi:

  • zamówić bezpłatne szkolenie
  • znaleźć informację o przeszkolonych i przyjaznych placówkach
  • pobrać poradniki i materiały edukacyjne

ASYSTENT DLA DZIECI Z CUKRZYCĄ W SZKOLE I PRZEDSZKOLU

Zgodnie z art. 50 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, rodzice dziecka posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności oraz posiadającego opinie lekarza o potrzebie specjalnych potrzebach edukacyjnych, na podstawie par. 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. 2008 nr 173 poz. 1072), mogą wnioskować o wydanie opinii w poradniach psychologiczno-pedagogicznej o uznanie potrzeb kształcenia specjalnego.

Po uzyskaniu pozytywnej powyższej opinii możliwe jest staranie się o przydzielenie asystenta osoby niepełnosprawnej w odpowiednim ośrodku pomocy społecznej, który będzie nadzorować prowadzenie kontroli cukrzycy w szkole (zwykle jest to dodatkowy nauczyciel opłacany przez gminę).

Wymagania:
1. Orzeczenie o niepełnosprawności dziecka (zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wydane dla potrzeb Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności PDF)
2. Zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka potrzebne do rozpatrzenia orzeczenia dotyczącego kształcenia specjalnego (np. od lekarza diabetologa) (zaświadczenie o stanie zdrowia – kształcenie specjalne PDF)
3. Wniosek o wydanie orzeczenia w sprawie kształcenia specjalnego wraz z zaświadczeniem wymienionym w pkt. 1 we właściwej poradni psychologiczno-pedagogicznej

ORZECZENIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI

Pacjenci, którzy starają się o orzeczenie o niepełnosprawności powinni:

  • pobrać wniosek i zaświadczenie lekarskie z MOPS (Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej) zgodnie z miejscem zamieszkania
  • zwrócić się o kserokopię dokumentacji medycznej do Sekcji Statystyki Medycznej                    i Archiwum  USK w Opolu (poziom -1) tel: 77/45 20 748

CUKRZYCA A SPORT

ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA DIABETOLOGICZNEGO ORAZ POLSKIEGO TOWARZYSTWA MEDYCYNY SPORTOWEJ DOTYCZĄCE UZYSKANIA ZGODY NA UPRAWIANIE SPORTU PRZEZ PACJENTÓW Z CUKRZYCĄ TYPU 1

Chorzy na cukrzycę typu 1 po uzyskaniu pozytywnej opinii od diabetologa mogą zostać zakwalifikowani przez specjalistę medycyny sportowej do uprawiania dowolnej dyscypliny sportu. Jednym z warunków uzyskania kwalifikacji do uprawiania sportu jest leczenie za pomocą intensywnej czynnościowej insulinoterapii i rozumienie jej zasad. Leczenie może być realizowane za pomocą wstrzykiwaczy typu pen lub osobistej pompy insulinowej. Metodą preferowaną dla sportowców z cukrzycą jest leczenie z zastosowaniem pompy insulinowej, która umożliwia bardziej fizjologiczne podawanie insuliny. Obowiązkiem sportowca z cukrzycą jest systematyczna kontrola glikemii za pomocą glukometru, minimum 6 razy na dobę, z dodatkowymi pomiarami podczas treningów i zawodów sportowych. Zaleca się stosowanie systemów ciągłego monitorowania glikemii (CGM, continuous glucose monitoring) lub monitorowania glikemii opartego na metodzie skanowania (FGM, flash glucose monitoring), które dodatkowo wspierają leczenie i zwiększają bezpieczeństwo sportowca. Cukrzyca typu 1 nie powinna stanowić przeciwwskazania do uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego na każdym poziomie edukacji oraz w sporcie szkolnym (szkolne związki sportowe, uczniowskie związki sportowe, zawody szkolne itd.). Optymalne glikemie przy rozpoczęciu i w trakcie uprawiania sportu mieszczą się w przedziale: dla wysiłku tlenowego 126–180 mg/dl (7–10 mmol/l), dla wysiłku beztlenowego 90–180 mg/dl (5–10 mmol/l).

PRZECIWWSKAZANIA DO UPRAWIANIA SPORTU RZEZ DZIECI I OSOBY DOROSŁE Z CUKRZYCĄ TYPU 1, WYMAGAJĄCYCH ORZECZENIA SPECJALISTY MEDYCYNY SPORTOWEJ

1. HbA1c — średnia z ostatnich 12 miesięcy > 8,5% lub aktualny wynik ≥ 9%.

2. Więcej niż 1 epizod kwasicy ketonowej w ostatnich 12 miesiącach.

3. Więcej niż 1 epizod ciężkiej hipoglikemii w ostatnich 12 miesiącach.

4. Samokontrola glikemii: liczba pomiarów < 6 pomiarów na dobę za pomocą glukometru u sportowców niekorzystających z CGM, względnie FGM.

5. Wizyty w poradni diabetologicznej: u dzieci < 4/ /rok, u dorosłych < 2/rok.

6. Nieświadomość hipoglikemii w czasie czuwania — przeciwwskazanie względne, może być uchylone w zależności od dyscypliny sportowej oraz korzystania z CGM lub FGM.

7. Przewlekłe powikłania cukrzycy w zależności od stadium zaawansowania i dyscypliny sportowej:

— retinopatia proliferacyjna do momentu zakończenia laseroterapii — bezwzględne przeciwwskazanie do wszystkich aktywności sportowych;

— neuropatia autonomiczna jawna klinicznie — przeciwwskazanie do wysiłków fizycznych o dużej intensywności;

— powikłania makronaczyniowe — kwalifikacja po przeprowadzeniu diagnostyki kardiologicznej obejmującej badanie echokardiograficzne, próbę wysiłkową, 24-godzinny zapis EKG metodą Holtera;

— białkomocz znamienny > 0,3–0,5 g/dobę (A3) — przeciwwskazanie względne, konieczna obserwacja — kontrola białkomoczu co 3–6 miesięcy, systematyczna kontrola ciśnienia tętniczego i funkcji nerek*; — białkomocz > 0,5 g/dobę — czasowa dyskwalifikacja do uprawiania sportu; — eGFR 45–60 ml/min/1,73 m2 (G3a) — kontrola kreatyniny i eGFR co najmniej co 3 miesiące; — eGFR 30–45 ml/min/1,73 m2 (G3b) — względne przeciwwskazanie do uprawiania sportu wyczynowego, czasowe wykluczenie, kontrola kreatyniny i eGFR co 4–6 tygodni; — eGFR < 30 ml/min/1,73 m2 (G4) — bezwzględny zakaz uprawiania sportu. *obliczenie eGFR wg wzoru Schwartza do 15. roku życia, według wzoru CKD-EPI od 16. roku życia.

 

BADANIA, KTÓRE NALEŻY WYKONAĆ PRZY KWALIFIKACJI SPORTOWCA Z CUKRZYCĄ TYPU 1 – KWALIFIKACJA WSTĘPNA

aktualne badania zgodne z Zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

– Wartości HbA1c z ostatnich 3 miesięcy

– raport z glukometru i/lub CGM/FGM oraz z pompy insulinowej

 

DYSCYPLINY SPORTOWE WYSOKIEGO RYZYKA: MOTOROWE, WODNE, WSPINACZKOWE, LOTNICZE

Uprawianie dyscyplin sportowych, w których hipoglikemia stanowi szczególnie wysokie zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjenta i otoczenia, nie jest zalecane dla chorych na cukrzycę typu 1. Dopuszcza się ich uprawianie przy spełnieniu warunków:

— pacjent bardzo dobrze wyedukowany i osiągający cele leczenia;

— pomiar glikemii do 15 minut przed rozpoczęciem aktywności i jej wartość ≥ 120 mg/dl (6,7 mmol/l), kontrola glikemii za pomocą glukometru co 60 minut lub rzadziej w przypadku stosowania CGM lub względnie FGM.

Przy uprawianiu dyscyplin sportowych wysokiego ryzyka zalecane jest stosowanie CGM.

PRZECIWWSKAZANIA DO UCZESTNICZENIA W TRENINGU I ZAWODACH SPORTOWYCH

1. Ciężka hipoglikemia w ciągu ostatnich 24 godz.

2. Hiperglikemia powyżej 250 mg/dl (13,9 mmol/l) z towarzyszącą ketonemią/ketonurią wynikającymi z niedoboru insuliny, a nie niedoboru węglowodanów.

3. Ketonemia ≥ 1,5 mmol/l stanowi przeciwwskazanie bezwzględne do rozpoczęcia i kontynuacji wysiłku fizycznego.

4. Hiperglikemia > 300 mg/dl (16,7 mmol/l) utrzymująca się ponad 2 godziny.

5. Każde ostre zdarzenie wymagające pomocy lekarskiej, na przykład zaburzenie widzenia, ból w klatce piersiowej, zasłabnięcie, ostra infekcja i tym podobne.

 

CUKRZYCA A PRAWO JAZDY

1. Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z cukrzycą reguluje załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2014 r. poz. 250 tj. ze zm.) pt. „Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie cukrzycy”.

2. Na podstawie przeprowadzonego badania lekarskiego, wyników badań dodatkowych oraz wniosków z konsultacji uprawniony do badań kierowców lekarz ocenia ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, uwzględniając je w orzeczeniu lekarskim.

3. Zgodnie z punktem 3a i 4 wyżej wymienionego załącznika do rozporządzenia obowiązek uzyskania opinii specjalisty w dziedzinie diabetologii albo innego lekarza prowadzącego leczenie cukrzycy, w tym o braku innych przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami związanych z cukrzycą, dotyczy osób:

— ubiegających się o lub posiadających prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E lub pozwolenie na kierowanie tramwajem

— wykonujących przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym

— kierujących pojazdem uprzywilejowanym bądź przewożącym wartości pieniężne

— instruktorów i egzaminatorów prawa jazdy

4. Lekarz uprawniony do badań kierowców w przypadku wątpliwości diagnostyczno-orzeczniczych może zlecić również konsultację diabetologiczną w przypadku, gdy:

— pacjent ma niedostateczną wiedzę dotyczącą cukrzycy, jej leczenia i możliwych powikłań

— pacjent nie stosuje się do zaleceń lekarskich, a w szczególności nie prowadzi samokontroli glikemii lub nie stosuje zleconej farmakoterapii

— w udokumentowanej samokontroli glikemia niższa niż 70 mg/dl stanowi powyżej 10% wszystkich wyników

— nie ma wyrównania metabolicznego choroby (HbA1c > 8%)

5.Konsultacja diabetologiczna do badań kierowców, aby mogła być uwzględniona przez lekarza orzecznika, musi zakończyć się wydaniem opinii w formie karty konsultacyjnej diabetologicznej, według wzoru określonego w załączniku nr 6 do wyżej wymienionego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r.

 

6.Lekarz diabetolog, wypełniając kartę konsultacyjną, powinien także ocenić zdolność chorego do kierowania pojazdem. Postępowanie związane z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej może mieć następujący wpływ na ostateczną decyzję orzeczniczą:

— brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi:

• bez ograniczeń czasowych wynikających z przeprowadzonej diagnostyki zaburzeń gospodarki węglowodanowej

• ze wskazaniem ograniczeń czasowych wynikających ze stwierdzonych zaburzeń gospodarki węglowodanowej (odpowiadające niskiemu lub zwiększonemu ryzyku dla bezpieczeństwa ruchu drogowego)

— przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi wynikające ze stwierdzonych zaburzeń gospodarki węglowodanowej:

• względne — ze wskazaniem 6-miesięcznego terminu, po którym pacjent ponownie będzie mógł przystąpić do kwalifikacji lekarskiej (odpowiadające wysokiemu ryzyku dla bezpieczeństwa ruchu drogowego z możliwością ponownego badania kwalifikującego)

• bezwzględne przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi (odpowiadające wysokiemu ryzyku dla bezpieczeństwa ruchu drogowego bez zaznaczenia terminu ponownego badania kwalifikującego).

7. U kierowców ubiegających się o wydanie lub posiadających prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T:

— bezwzględnym przeciwwskazaniem do kierowania pojazdami jest niewystarczająca świadomość hipoglikemii, oznaczająca w porze czuwania nieodczuwanie patologicznie niskich wartości glikemii lub brak reakcji na nie, pomimo alertu przekazywanego przez urządzenie zewnętrzne do ciągłego monitorowania glikemii (CGM), co w konsekwencji może prowadzić do ciężkiej hipoglikemii i zaburzeń świadomości;

— względnym przeciwwskazaniem zdrowotnym jest nawracająca ciężka hipoglikemia (tj. co najmniej dwa przypadki ciężkiej hipoglikemii w okresie ostatnich 12 miesięcy).

8. U chorych stosujących ciągłe monitorowanie glikemii można orzec brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T pod następującymi warunkami:

— stałe stosowanie ciągłego monitoringu glikemii (CGM) w samokontroli cukrzycy;

— co najmniej dostateczna wiedza pacjenta dotycząca samokontroli cukrzycy, w tym interpretacji odczytów CGM;

— prawidłowa reakcja na alerty urządzenia CGM;

— regularna opieka diabetologiczna (minimum 3 wizyty w opiece diabetologicznej w roku, w regularnych odstępach co 3–4 miesiące).

 

9. W przypadku stwierdzenia nawracającej ciężkiej hipoglikemii u osób ubiegających się o wydanie lub posiadających prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T, można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami pod następującymi warunkami:

— od ostatniego incydentu ciężkiej hipoglikemii w porze czuwania minęły co najmniej 3 miesiące

— cukrzyca przebiega w stopniu zapewniającym zachowanie bezpieczeństwa ruchu drogowego

— stałe stosowanie ciągłego monitoringu glikemii w samokontroli cukrzycy, w tym obowiązkowe stosowanie CGM w czasie prowadzenia pojazdu

— co najmniej dostateczna wiedza pacjenta dotycząca samokontroli cukrzycy, w tym interpretacji odczytów CGM

— prawidłowa reakcja na alerty urządzenia CGM

— prowadzone są regularne kontrolne badania lekarskie z częstotliwością nie mniejszą niż 3 w roku, w regularnych 3–4 miesięcznych odstępach — z zastrzeżeniem punktu 13.

10. U kierowców ubiegających się o wydanie lub posiadających prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, wykonujących transport drogowy lub kierujących pojazdem uprzywilejowanym bądź przewożącym wartości pieniężne, a także instruktorów i egzaminatorów prawa jazdy:

— bezwzględnym przeciwwskazaniem do kierowania pojazdami jest:

• jakikolwiek przypadek ciężkiej hipoglikemii w porze czuwania;

• nieświadomość hipoglikemii w porze czuwania, zdefiniowana w załączniku nr 6 do cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. jako nieodczuwanie patologicznie niskich (< 70 mg/dl, tj. < 3,9 mmol/l) wartości glikemii, będące istotnym powikłaniem częstego występowania epizodów hipoglikemii;

• inne powikłania związane z cukrzycą, wykluczające możliwość kierowania pojazdami.

— warunkiem uzyskania pozytywnej opinii o możliwości kierowania pojazdami jest:

• regularne monitorowanie stężenia glukozy we krwi, przynajmniej cztery razy dziennie dla osób przyjmujących insulinę więcej niż 1 raz dziennie; w pozostałych modelach leczenia jeden raz dziennie oraz w porach dnia związanych z kierowaniem pojazdami

— odnotowywane w sposób umożliwiający ocenę przebiegu cukrzycy

• udokumentowanie kontroli nad przebiegiem choroby przez lekarza prowadzącego leczenie cukrzycy;

• wykazanie przez osobę badaną pełnej świadomości ryzyka hipoglikemii w porze czuwania.

 

11. Wypełnioną kartę konsultacyjną specjalista diabetolog albo inny lekarz prowadzący leczenie cukrzycy przekazuje za pośrednictwem pacjenta lekarzowi uprawnionemu do badań kierowców. W przypadku negatywnej opinii o możliwości kierowania pojazdami zaleca się przekazanie przez lekarza konsultującego takiej informacji bezpośrednio orzecznikowi, który skierował na konsultację.

12. Podczas konsultacji należy poinformować kierowcę o bezwzględnej konieczności zgłoszenia się do ponownej oceny predyspozycji zdrowotnych do kierowania pojazdami w przypadku wystąpienia w porze czuwania epizodu ciężkiej hipoglikemii, także niezwiązanego z kierowaniem pojazdami.

13. Lekarzem właściwym do przeprowadzenia konsultacji diabetologicznej jest lekarz mający specjalizację w dziedzinie diabetologii lub lekarz posiadający inną specjalizację, prowadzący leczenie cukrzycy u konsultowanego pacjenta.

14. W następujących przypadkach należy wysłać do właściwego terytorialnie wydziału komunikacji lub jednostki samorządu terytorialnego informację o konieczności wykonania u chorego ponownego badania lekarskiego celem zweryfikowania jego predyspozycji zdrowotnych do kierowania pojazdami — na druku odwołującym się do art. 75 ust.1 pkt. 5 Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.):

— gdy istnieją racjonalne przesłanki, że chory kieruje pojazdem w okresie poniżej 3 miesięcy od ostatniego epizodu ciężkiej hipoglikemii;

— gdy chory nie zgłasza się na wyznaczone kontrolne badania lekarskie (szczególnie w przypadku występowania u niego epizodów ciężkiej hipoglikemii w porze czuwania) oraz gdy nieskuteczne okazały się wszelkie dostępne formy skutecznego powiadomienia chorego o potrzebie kontrolnych badań

— bezwzględnie po każdorazowym incydencie ciężkiej hipoglikemii.

15. Każdy pacjent leczony insuliną, który uzyskał orzeczenie o braku przeciwwskazań diabetologicznych do prowadzenia pojazdów mechanicznych, powinien zostać zobowiązany do kontroli glikemii (glukometr/system skanujący/CGM) każdorazowo przed rozpoczęciem jazdy. Chory nie powinien rozpoczynać jazdy z glikemią poniżej 100 mg/dl, chyba że lekarz diabetolog ustali indywidualnie inny próg glikemii umożliwiający prowadzenie samochodu.

16. W trakcie jazdy kontrola glikemii powinna następować nie rzadziej niż co 2 godziny, w przypadku spadku glikemii poniżej 100 mg/dl należy przerwać jazdę i spożyć odpowiednią porcję węglowodanów.

Poniżej ważne dokumenty do pobrania.